TẠI SAO MẶT TRĂNG LẠI ĐƯỢC GỌI LÀ "MOON" CHỨ KHÔNG PHẢI LÀ TÊN MỘT VÌ THẦN?

Gần như mỗi hành tinh trong Thái Dương Hệ và những vệ tinh của chúng đều có những cái tên được đặt từ các nhân vật trong thần thoại Hy Lạp hay La Mã. Ví dụ như Mars (sao Hỏa) là tên vị thần chiến tranh trong thần thoại Hy Lạp và La Mã, nhiều khi còn được biết với cái tên Ares; và hai vệ tinh của sao Hỏa được đặt theo tên của 2 người con của vị thần này – Phobos và Deimos. Tương tự như vậy, sao Mộc được đặt theo tên thần Zeus và những vệ tinh thì được đặt theo tên những người tình của ông. Truyền thống đặt tên này phổ biến với phần lớn các hành tinh trong Thái Dương Hệ, chỉ có một trường hợp khác duy nhất là vệ tinh của Thiên Vương Tinh được đặt theo tên của một nhân vật trong vở kịch của Shakespeare.

Một ngoại lệ khác biệt kỳ lạ nữa so với truyền thống đặt tên thông thường là tên gọi của Trái Đất (Earth) và Mặt Trăng (Moon). Lý giải vì sao Trái Đất lại được đặt tên như vậy thì đã được giải thích ở bài trước, giờ chỉ còn mối băn khoăn về vệ tinh lớn nhất của Trái Đất tại sao lại không có được cái tên mỹ miều như những vệ tinh khác trong Hệ Mặt Trời?

Sự thật là, Mặt Trăng (Moon) có những tên gọi khác, nổi tiếng nhất trong số đó, và được đặt tên theo cùng hệ thống với các thiên thể khác, là một cái tên đặt theo danh xưng của một vì thần cổ xưa và quyền lực nhất – Luna, nữ thần Mặt Trăng của người La Mã. Có nguồn gốc từ tiếng Latin, từ “Luna” có nghĩa liên quan trực tiếp đến mặt trăng (hay còn có tên gọi khác là Selene, nhưng ít phổ biến hơn, nữ thần Mặt Trăng của người Hy Lạp). Cũng vì điều này, “Luna” trở thành nguồn gốc của từ “Lunar”. Tuy nhiên, từ “Luna” là tên của Mặt Trăng vẫn xuất hiện trước từ “Moon”

Ngày trước, con người vẫn chưa biết là mỗi hành tinh lại có những vệ tinh riêng của nó cho đến khi 4 vệ tinh quay quanh Mộc Tinh được phát hiện bởi nhà thiên văn học Galileo Galilei vào năm 1610. Khi loài người biết rằng có những vệ tinh xoay quanh hành tinh của chúng trong Thái Dương Hệ, một trong những lý do chúng được đặt tên là để phân biệt những vệ tinh đó với Mặt Trăng (The Moon) – vệ tinh của Trái Đất mà theo Hiệp Hội Thiên văn học Quốc tế (IAU) là cái tên chính thức của vệ tinh độc nhất của Trái Đất trong Tiếng Anh. Thêm nữa, việc đặt tên Mặt Trăng (The Moon) là một trong những điều đầu tiên mà IAU làm khi nó được xác định vào năm 1919 vì họ muốn: “để tiêu chuẩn hóa hệ thống tên gọi vừa nhiều và phức tạp của Mặt Trăng mà được sử dụng sau đó”.

Liên quan đến việc tại sao IAU lại đặt là “Moon” thay vì những cái tên mỹ miều khác, họ cho rằng kể từ khi Mặt Trăng được biết đến lần đầu tiên là “Moon”, và được gọi theo những cách tương tự như vậy ở nhiều ngôn ngữ khác nhau, thì biến cái tên đó trở thành chính thức sẽ dễ hơn là tạo ra một cái tên khác, bởi mục tiêu cuối cùng là để mọi người dễ nhớ, chứ không phải là làm khó lên. Và dĩ nhiên, “Moon” thật sự là một cái tên đẹp, chỉ là không được thú vị lắm khi chúng ta dùng tên này gọi chung cho vệ tinh của những hành tinh khác (trong tiếng Anh, vệ tinh – ngoài “satellite” thì còn được gọi là “moon”). Nếu ta không làm điều đó, thì từ “Moon” sẽ không có gì nổi bật, cũng giống như cái tên “Pluto” – Diêm Vương Tinh, được đặt theo tên của một bé gái 11 tuổi.

Điều này đưa chúng ta về nguồn gốc của cái tên của Mặt Trăng thân yêu của Trái Đất “Moon”. Từ “Moon” có nguồn gốc từ tiếng Anh cổ, mà sâu xa hơn nữa là bắt nguồn từ từ “Menon” trong tiếng Đức cổ. Từ “Menon” thực chất lại xuất phát từ ngôn ngữ châu Âu cổ là “Menses”, nghĩa là “tháng (month)” hoặc là “moon”. Điều này nhấn mạnh mối liên hệ lâu đời giữa từ “Moon” và quá khứ cổ xưa

Một vài bí mật thú vị về Mặt Trăng:

 Theo nhiều quan niệm, Mặt Trăng thường tượng trưng cho phái nữ, sự sinh sản và tất cả những thứ liên quan đến giống cái. Tại sao? Vì dù ít hay nhiều, chu kỳ kinh nguyệt thường trùng khớp với chu kỳ của Mặt Trăng. Vậy nên không có gì ngạc nhiên khi trong rất nhiều ngôn ngữ, từ “moon”, “month” lại có liên quan đến những tên gọi cho chu kỳ kinh nguyệt (Thì giống như trong Tiếng Việt là Kinh Nguyệt đã có Nguyệt là Mặt Trăng, còn “Kinh” có nghĩa là “đi qua”). Ví dụ như từ “Menses” (Kinh Nguyệt) trong Tiếng Anh có nguồn gốc từ tiếng Latin “menses” có nghĩa là “month” (tháng)

 Hiệp Hội Thiên văn học Quốc tế (IAU) là tổ chức duy nhất trên Thế giới được công nhận có quyền đặt tên đặt tên cho những thiên thể trong vũ trụ và họ có thể phục vụ cho nhu cầu khách hàng muốn tên mình được đặt cho một ngôi sao hay vật thể nào đó trong vũ trụ..

 IAU đã từ lâu duy trì truyền thống đặt tên theo các thần thoại và truyền thuyết, vì tính lâu dài cũng như để tưởng nhớ. Tuy nhiên, để đơn giản và dễ trao đổi trong nghiên cứu khoa học giữa các nhà thiên văn, các thiên thể ngoài Thái Dương Hệ của chúng ta thường được đặt tên theo số ký hiệu.

Follow
4.7 Star App Store Review!
Cpl.dev***uke
The Communities are great you rarely see anyone get in to an argument :)
king***ing
Love Love LOVE
Download

Select Collections